KDV hesaplama: KDV dahil ve hariç fiyat nasıl bulunur?

Güncel KDV oranları

Türkiye'de Katma Değer Vergisi'nde üç oran uygulanır:

Bu oranlar 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlendi ve 10 Temmuz 2023'ten beri uygulanıyor: genel oran %18'den %20'ye, %8'lik oran %10'a çıktı; %1'lik oran değişmedi. Aynı kararla bazı ürünler (örneğin temizlik ve kâğıt ürünlerinin bir kısmı) indirimli orandan genel orana taşındı.

KDV hariç fiyattan KDV dahil fiyat

Elinde KDV hariç bir fiyat var ve müşteriye ödeyeceği toplamı göstereceksin.

Formül: KDV dahil fiyat = KDV hariç fiyat × (1 + oran)

Oranı ondalık olarak yaz: %20 için 0,20; %10 için 0,10; %1 için 0,01.

Örnek 1 — %20

Bir danışmanlık hizmetinin KDV hariç bedeli 1.000 TL.

• KDV: 1.000 × 0,20 = 200 TL
• KDV dahil: 1.000 × 1,20 = 1.200 TL

Örnek 2 — %10

Bir kafede KDV hariç 250 TL'lik bir sipariş.

• KDV: 250 × 0,10 = 25 TL
• KDV dahil: 250 × 1,10 = 275 TL

Örnek 3 — %1

KDV hariç 400 TL'lik bir temel gıda ürünü.

• KDV: 400 × 0,01 = 4 TL
• KDV dahil: 400 × 1,01 = 404 TL

KDV dahil fiyattan KDV hariç tutar

Etikette yazan fiyat KDV dahildir; içindeki KDV'yi ve vergisiz tutarı bulmak istiyorsun.

Formül: KDV hariç tutar = KDV dahil fiyat ÷ (1 + oran)

İçindeki KDV = KDV dahil fiyat − KDV hariç tutar

Örnek 4 — %20

Etiket fiyatı 1.200 TL.

• KDV hariç: 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL
• İçindeki KDV: 1.200 − 1.000 = 200 TL

Örnek 5 — %10

Menü fiyatı 330 TL.

• KDV hariç: 330 ÷ 1,10 = 300 TL
• İçindeki KDV: 330 − 300 = 30 TL

Örnek 6 — %1

Raf fiyatı 202 TL.

• KDV hariç: 202 ÷ 1,01 = 200 TL
• İçindeki KDV: 202 − 200 = 2 TL

En sık yapılan hata: dahil fiyatın yüzdesini almak

KDV dahil 1.200 TL'lik bir fiyatın içindeki KDV'yi bulmak için 1.200 × 0,20 = 240 TL hesaplamak yanlıştır. 240 TL, 1.200 TL'nin üzerine eklenecek KDV olurdu; içindeki KDV ise 200 TL'dir. Fark küçük görünür ama yüzlerce kalemde fiyat listesini, teklifleri ve kârlılık hesabını bozar.

Kısa bir kontrol yolu: bulduğun KDV hariç tutarı (1 + oran) ile çarp. Başladığın KDV dahil fiyata ulaşıyorsan hesap doğrudur.

İndirim ve KDV

İndirim uyguladığında KDV, indirimli tutar üzerinden hesaplanır. KDV hariç 1.000 TL'lik bir hizmete %10 indirim yaptıysan:

• İndirimli tutar: 1.000 × 0,90 = 900 TL
• KDV (%20): 900 × 0,20 = 180 TL
• Toplam: 1.080 TL

İndirimi KDV dahil fiyattan yapıyorsan sonuç aynıdır: 1.200 × 0,90 = 1.080 TL. Önemli olan faturada indirimin ve KDV matrahının doğru gösterilmesidir.

Yuvarlama

Faturada KDV satır satır hesaplanır ve kuruşa yuvarlanır. Çok kalemli faturalarda toplamın KDV'si ile satırların KDV toplamı arasında birkaç kuruşluk fark çıkabilir. Kullandığın yazılımın hangi yöntemi uyguladığını bil ve tutarlı ol.

Fiyat listesi: dahil mi göstermeli, hariç mi?

Kime sattığına göre değişir:

• Bireysel müşteriye (perakende): Tüketicinin göreceği fiyatın vergiler dahil olarak gösterilmesi gerekir. Etikette ve menüde KDV dahil fiyat yazılır.
• Kurumsal müşteriye: Teklif ve fiyat listelerinde KDV hariç fiyat ve ayrıca "KDV hariçtir" ibaresi yaygındır. Karışıklığı önlemek için her teklifte bunu açıkça yaz.

Teklif hazırlamanın ayrıntıları için fiyat teklifi rehberimize bakabilirsin.

KDV tevkifatı hakkında bir not

Bazı mal ve hizmet alımlarında, KDV'nin bir kısmını satıcı yerine alıcının beyan edip ödediği tevkifat uygulaması vardır. Tevkifat, alıcının türüne ve işlemin konusuna bağlıdır; kurallar GİB'in KDV Genel Uygulama Tebliği'nde yer alır. Tevkifatlı bir işlem yapıyorsan faturayı mali müşavirinle birlikte düzenle.

Hesap makinesi

Formülleri her seferinde elle uygulamak yerine KDV hesaplama aracını kullanabilirsin: tutarı gir, oranı seç, KDV dahil mi hariç mi olduğunu işaretle. Araç tarayıcında çalışır, girdiğin rakamlar hiçbir yere gönderilmez.

Çok kalemli bir örnek

Tek ürünlü hesap kolaydır; gerçek hayatta bir faturada farklı oranlar bir arada olabilir. Bir pastanenin kurumsal bir müşteriye düzenlediği faturayı düşünelim (oranlar örnek amaçlıdır, kendi ürünlerinin oranını kontrol et):

Burada dikkat edilecek iki nokta var: KDV her satır için kendi oranıyla hesaplanır ve toplam KDV, satırların KDV'lerinin toplamıdır (300 + 100 = 400 TL). Toplam tutarın üzerine tek bir oran uygulamak (örneğin 3.500 × 0,20) yanlış sonuç verir.

Geriye doğru hesap: hedef fiyattan maliyete

Bazen soru tersten sorulur: "Raf fiyatı 250 TL olsun istiyorum; KDV'den sonra elimde ne kalır?" %20 oranında 250 ÷ 1,20 = 208,33 TL KDV hariç tutar kalır. Ürünün maliyeti 150 TL ise brüt kâr 58,33 TL'dir. Fiyatlamayı her zaman KDV hariç tutar üzerinden yapmak, kâr marjını doğru görmeni sağlar. Kâr marjı ve fiyat hesabı için maliyet ve kâr marjı aracını kullanabilirsin.

Fiyat değiştiğinde

KDV oranı değiştiğinde (2023'te olduğu gibi) iki seçenek vardır: KDV hariç fiyatı koruyup KDV dahil fiyatı artırmak ya da KDV dahil fiyatı koruyup kârdan vazgeçmek. Perakendede etiket fiyatını korumak müşteri açısından cazip görünse de kâra doğrudan etki eder. Hangi yolu seçersen seç, fiyat listesini, etiketleri, menüleri ve online mağazayı aynı gün güncellemek gerekir; bunun için fiyatların tek bir yerde tutulması büyük kolaylık sağlar.

Era'da KDV

Era'da vergi oranları Vergi modülünde ürün tipine göre tanımlanır ve her satışa uygulanır; ülkeye göre istisnalar da tanımlanabilir. Katalog'daki her ürün ya da hizmet bir vergi sınıfına bağlanır; böylece Teklifler'de, Mağaza siparişlerinde ve Faturalar'da aynı oran kendiliğinden kullanılır. Faturaların her satırında vergi ayrı görünür.

Sohbetten de sorabilirsin: "Geçen ayın faturalarında %10 ve %20 KDV toplamları ne?" Era cevabı fatura kayıtlarından verir; finans kayıtlarını görme yetkin yoksa bu cevap da gelmez.

Özet

• Hariçten dahile: × (1 + oran).
• Dahilden hariçe: ÷ (1 + oran).
• Dahil fiyatın yüzdesini almak içindeki KDV'yi vermez.
• Güncel oranlar %1, %10 ve %20; ürününün oranını listeden doğrula.